Không thể viết tin thể thao khi không có dữ liệu nguồn

Tôi không thể gọi đây là một bài báo thể thao; tôi gọi đây là một biên bản từ chối. Bốn mươi năm quan sát bóng đá và kỳ thủ tại Việt Nam đã dạy tôi một nguyên tắc: không có tư liệu, người viết không được tưởng tượng ra trận đấu. Khi phòng phân tích trả về một kết quả trống, trang viết đúng đắn nhất là trang giấy trắng có lời giải thích. Tôi đang viết lời giải thích đó. Phần nội dung phân tích tôi nhận được không chứa một sự kiện nào có thể kiểm chứng. Không có tên trận đấu, không có tên cầu thủ, không có tên câu lạc bộ, không có ngày giờ cụ thể, không có số liệu chiến thuật, không có tỉ số, không có trích dẫn huấn luyện viên và không có nguồn tin gốc. Tất cả các chỉ số chuyên môn đều bị đánh dấu là không có thông tin. Trong hoàn cảnh đó, một nhà báo yêu nghề không thể ngồi xuống và viết một bài tường thuật dài 1.698 từ. Viết như vậy chẳng khác nào dựng lên một trận cầu bằng hư cấu. Nếu tôi bịa ra một đội bóng Việt Nam, một pha lập công và một bối cảnh sân vận động, tôi có thể tạo ra bài báo đẹp về mặt văn chương nhưng sai về mặt sự thật. Điều đó phản bội chính người đọc đang tìm kiếm thông tin để hiểu thế trận thật. Cờ vua và bóng đá, hai môn thể thao tôi theo đuổi, đều đứng trên nền tảng của nước đi có thật. Ở cờ, mỗi nước phải ghi lại biên bản. Ở bóng đá, mỗi bàn thắng phải có phút, có người ghi, có trợ lý trọng tài xác nhận. Không có chi tiết đó, người viết chỉ đang tô màu lên một tấm vải trống. Tôi từng trải qua một cuộc lưu đày trong nghề vào năm tôi 47 tuổi. Khi ấy, một biên tập viên trẻ bảo tôi đừng viết văn trong bản tin thể thao. Tôi rời tòa soạn và lập blog Cỏ May. Trong những ngày lưu đày, tôi học được rằng sự trống vắng không phải là kẻ thù của báo chí; kẻ thù là thói quen lấp đầy sự trống vắng bằng những câu chữ không nguồn gốc. Tôi tưởng bị lưu đày khỏi bóng đá, hóa ra bóng đá đưa tôi vào sâu trong chính mình. Hôm nay, một trang dữ liệu trống lại đưa tôi về đúng nguyên tắc đó: viết cái mình biết, không viết cái mình đoán. Tôi hiểu rằng các bài viết thể thao Việt Nam vẫn rất cần cho mùa giải lớn. Khán giả cuồng nhiệt đang cần thông tin xác thực, không cần thông tin vẽ ra. Tôi cũng hiểu rằng việc từ chối sản xuất một bài báo dài theo yêu cầu có thể gây khó chịu. Nhưng chấp nhận một nhiệm vụ không có dữ liệu còn gây hại hơn. Một bài báo dài 1.698 từ không có trận đấu, không có cầu thủ và không có nguồn dẫn sẽ khiến độc giả tin vào một sự thật giả. Đó là thứ bóng đá không bao giờ cần. Trong phòng bình luận, khi tôi gặp một đường bóng mập mờ, tôi không la lên một bàn thắng không có thật. Tôi nói rằng cần xem lại tình huống. Người hâm mộ tôn trọng sự chờ đợi đó hơn là một phán quyết sai. Bài viết tôi không thể tạo ra hôm nay chính là một đường bóng mập mờ như vậy. Cách hành xử chuyên nghiệp không phải là cố tạo ra một kết luận cho đủ độ dài, mà là giữ yên cho tới khi tư liệu thật được cung cấp. Tôi vẫn sẵn sàng viết ngay khi có một nguồn chính xác. Chỉ cần một tên giải đấu, một tên cầu thủ, một biên bản tỉ số, một câu trích dẫn hoặc một bảng số liệu được xác minh, tôi có thể bắt đầu từ khoảnh khắc Hook cho tới Takeaway. Hiện tại, tất cả những gì tôi có là một thông báo rằng đầu vào không có thông tin. Tôi không thể lấp khoảng trống ấy bằng mực. Tôi sẽ dừng ở đây, với một lời hứa nghề nghiệp: khi sự thật xuất hiện, tôi sẽ là người đầu tiên kể lại nó như một trận cầu thật, không phải một giấc mơ tưởng tượng.