Vân Trang – bà mẹ 4 con vô địch nữ 42km Y Tý: “Chạy bằng đôi chân, không chạy bằng miệng thiên hạ”

Đỉnh Lảo Thẩn cao 2.860m so với mực nước biển nằm giữa cung đường Y Tý Mùa Vàng, nơi những con dốc dựng đứng biết cách bào mòn ý chí của cả những runner kỳ cựu. Sáng 6/9, Vân Trang, biệt danh Jang Doll, bước qua vạch đích cự ly 42km với thời gian 4 giờ 26 phút. Chị không chỉ là người phụ nữ về đích đầu tiên. Ở bảng tổng sắp toàn giải, chị xếp thứ hai, chỉ thua một runner nam và bỏ lại phía sau gần như toàn bộ những đối thủ còn lại. Điều khiến câu chuyện của chị lan xa hơn một tấm huy chương không nằm ở thứ hạng. Vân Trang sinh năm 2026, là mẹ của bốn đứa con. Chị không chạy bằng ngoại hình, chị chạy bằng số km tích lũy mỗi ngày. Ngay sau khi hình ảnh chị trong bộ trang phục thể thao ôm sát xuất hiện trên mạng, một bộ phận cư dân mạng lại chọn cách soi mói vòng một của chị thay vì nhìn vào hành trình 42km đầy dốc. Có người còn dùng kiểu nói thô lỗ “vác hai quả bưởi đi chạy” để giễu cợt. Vân Trang không im lặng. Chị đáp trả trực diện: “Em nói thật chứ em đố ai vác 2 quả bưởi chạy 42km hay 55km đường núi đấy! Em chạy bằng đôi chân chứ có phải chạy nhờ ngoại hình đâu mà mang em lên nhóm nói này nói kia? Người ta thấy áp lực, em lại thấy đó là động lực ‘tiếp tế vitamin C’ cho tinh thần. Quan trọng là em vẫn về đích, vẫn vui khỏe. Còn phán xét thì cứ phán xét, em chạy bằng chân của mình, không chạy bằng miệng thiên hạ!”. Nhìn lại màn trình diễn ở Y Tý, hành trình của chị không bắt đầu từ phép màu. Cung đường 42km tại Lào Cai có tổng độ cao tích lũy hơn 1.300m. Không khí loãng trên cao khiến nhịp tim tăng nhanh, cơ bắp nhanh chóng mệt mỏi, và chỉ một sai lầm nhỏ trong việc phân phối sức cũng có thể khiến runner phải bỏ cuộc. “Cự ly 42km có những đoạn dốc khiến cơ thể gần như cạn năng lượng. Lúc ấy em chỉ tập trung vào từng đoạn đường trước mắt, giữ nhịp thở, phân phối sức và bổ sung năng lượng đúng lúc. Em luôn tự nhắc mình: ‘Cứ bình tĩnh, còn sức là còn cơ hội’. Sức bền này đến từ sự đều đặn và kỷ luật. Ngoài chạy bộ, em kết hợp gym, bơi và các bài tập bổ trợ để tích lũy thể lực từng ngày”, Vân Trang chia sẻ với phóng viên sau khi bước xuống bục nhận giải. Trong nhiều năm theo dõi các giải chạy địa hình, tôi ít khi thấy một runner nữ trả lời những lời chê bai ngoại hình bằng sự bình thản và cá tính đến vậy. Vân Trang chọn không thay đổi trang phục để né ánh mắt dòm ngó. Chị nói: “Trang phục thể thao trước hết phải thoải mái và an toàn. Nếu mình thay đổi bản thân chỉ vì sợ lời soi mói thì có lẽ mình sẽ luôn phải sống theo ánh mắt của người khác. Em chọn tập trung vào đường chạy và mục tiêu của mình. Marathon dạy em rằng không phải lúc nào mình cũng chạy trong điều kiện hoàn hảo. Cuộc sống cũng vậy. Những lời khen làm mình vui, lời chê giúp mình nhìn lại, còn những lời thiếu thiện chí thì mình học cách bỏ qua”. Chị cũng gửi thông điệp đến cộng đồng: “Phụ nữ chơi thể thao điều đáng được nhìn nhận trước tiên phải là sự nỗ lực và thành tích. Ngoại hình là câu chuyện của mỗi người, còn thành tích là kết quả của hàng năm trời tập luyện. Khi nhìn một cô gái trên đường chạy, em mong mọi người nhìn thấy một người đang nỗ lực chinh phục giới hạn của chính mình”. Trên thực tế, câu chuyện của Vân Trang không dừng lại ở 42km. Sau Y Tý, chị đặt mục tiêu chinh phục cự ly 70km tại giải VMM sắp tới và sau đó là nội dung 100km dự kiến diễn ra vào cuối năm. Với một bà mẹ bốn con, việc duy trì lịch tập không hề đơn giản, nhưng chị xem đó là thói quen sống, không phải gánh nặng. Mỗi buổi sáng, chị dậy sớm, hoàn thành giáo án rồi mới bắt đầu ngày mới. Chính sự kỷ luật đó giúp chị vượt qua những dốc dài ở Lảo Thẩn mà không cần nhìn vào thành tích của người khác. Hào quang ở Y Tý có thể khép lại, nhưng thông điệp của chị thì vẫn còn nguyên. “Hãy cứ để thành tích lên tiếng. Mình không cần trở thành phiên bản mà người khác muốn nhìn thấy. Chỉ cần mỗi ngày trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình là đủ”, Vân Trang nói về chặng đường phía trước. Kỷ lục chỉ là cái bóng, con người mới là đường chạy. Vân Trang không cần vòng nguyệt quế để chứng minh giá trị. Chị cần một cung đường để sống với lựa chọn của mình, chạy bằng đôi chân và để tiếng thở của chính mình át đi mọi lời xì xào. Với những ai vẫn còn bận bàn tán về ngoại hình của chị, có lẽ nên thử một lần đặt chân lên đường trail. Khi đó, họ sẽ hiểu vì sao Vân Trang chỉ mỉm cười khi bước qua vạch đích: câu trả lời cuối cùng không nằm trên bàn phím, mà nằm ở độ cao 2.860m, nơi cơ thể biết mình đã đi qua bao nhiêu nỗi đau. Còn chặng đường phía trước với VMM 70km và 100km sẽ là một phép thử khác. Nhưng nếu đã chạy được 42km đường núi sau nhiều năm làm mẹ, chị hoàn toàn có lý do để tin vào đôi chân của mình. Điều đáng chú ý không phải là chị sẽ về đích với thứ hạng nào, mà là cách chị tiếp tục truyền cảm hứng cho những phụ nữ khác dám bước ra khỏi vùng an toàn và chạy theo cách họ muốn. Vân Trang từng nói, đường chạy công bằng hơn cuộc sống ngoài kia, vì nó không hỏi bạn có bao nhiêu con, trông bạn thế nào. Nó chỉ hỏi bạn có đủ kiên trì để tiếp tục hay không. Có lẽ đó là lý do vì sao câu nói “Chạy bằng đôi chân, không chạy bằng miệng thiên hạ” của chị lại được chia sẻ nhiều đến vậy. Giữa một xã hội vẫn còn định kiến với ngoại hình phụ nữ, sự thẳng thắn của Vân Trang giống như một cú chạm đích đầy cá tính. Chị không phán xét ai, nhưng chị cũng không cho phép ai phán xét mình bằng những tiêu chuẩn rẻ tiền. Tinh thần đó, hơn cả tấm huy chương, mới là thứ khiến hành trình Y Tý của chị trở thành một câu chuyện đáng nhớ.